Chương I
HƯỚNG DẪN SỬ DỤNG MAPLE 9
I.1. Giới thiệu
Với sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ thông tin như hiện nay, chúng ta nhận thấy một điều rằng phần lớn các công việc thuộc nhiều lĩnh vực mà trước đây chúng ta phải làm một cách thủ công thì bây giờ chúng ta có thể làm được các công việc đó nhờ máy tính (computer) với sự trợ giúp của các phần mềm (software). Xét trong phạm vi hẹp như lĩnh vực giáo dục của chúng ta cũng vậy, có rất nhiều phần mềm (như PowerPoint, Violet, Mathcad, SPSS,…) để chúng ta có thể ứng dụng cho hoạt động giảng dạy, học tập cũng như nghiên cứu,…Một lần nữa, tác giả xin phép được bước vào một lĩnh vực hẹp hơn, đó là chuyên ngành Toán học trong giáo dục với sự hỗ trợ của rất nhiều phần mềm (chẳng hạn Maple, Matlab, Mathematica,…), trong đó phải kể đến phần mềm Maple của nhóm các nhà khoa học thuộc trường Đại học Waterloo-Canada xây dựng.
Khả năng mà Maple có thể mang lại cho chúng ta là nó hỗ trợ hầu hết các khía cạnh của Toán học như Phương pháp tính, Đại số, Giải tích, Quy hoạch tuyến tính, Phương trình vi phân, Phương trình đạo hàm riêng, Xác suất thống kê,…Do đó, các công việc như tìm giới hạn, tính tích phân, đạo hàm, giải phương trình, hệ phương trình, bất phương trình, hệ bất phương trình, vẽ đồ thị hàm số,…đều được giải quyết rất thuận tiện. Các kết quả xử lý các lệnh do người sử dụng yêu cầu được Maple đưa ra dưới dạng rất chính xác như dưới dạng phân số, căn thức,…và trong trường hợp cần thiết, Maple cũng cho phép ta chuyển các kết quả chính xác đó sang dạng thập phân như cách biểu diễn của phần lớn các ngôn ngữ lập trình. Một tính năng nữa mà Maple cung cấp là chúng ta có thể lập trình để giải các bài toán.
Trong bài viết này, tác giả sẽ trình bày những hướng dẫn cơ bản để sử dụng Maple cùng với việc đưa ra một số ứng dụng của nó để phần nào chúng ta thấy được tầm quan trọng của việc ứng dụng công nghệ thông tin trong các hoạt động giáo dục.
I.2. Các thao tác cơ bản
I.2.1. Khởi động chương trình và màn hình làm việc
Sau khi Maple được cài đặt trên máy tính của bạn, để khởi động chương trình, thông thường ta dùng lệnh StartAll ProgramsMaple 9Maple 9 hoặc nháy đúp chuột (double click) vào biểu tượng Maple 9 trên màn hình nền.



Giao diện chính của Maple xuất hiện như dưới đây.





Các thành phần xuất hiện trong giao diện chính

Thanh tiêu đề



Phía trái thanh tiêu đề lần lượt là biểu tượng của chương trình, tên tệp (có thể có cả đường dẫn) chương trình đang mở, phía phải của thanh là các nút có tên: Minimize, Maximize hoặc Restore Down và Close, chức năng của các nút này giống như chức năng của các nút tương ứng trong các ứng dụng của Windows.

b. Thanh menu




Quan sát thanh menu ở trên ta thấy nó chứa các lệnh của Maple, mỗi mục (như File, Edit, View,…) trên thanh menu sẽ tương ứng với một menu dọc bao gồm một nhóm các lệnh, để mở một menu dọc ứng với một mục nào đó, ta nháy chuột vào mục tương ứng hoặc ấn tổ hợp phím Alt + Ký tự được gạch chân trong phần tên mục. Nếu chưa thấy xuất hiện các ký tự được gạch chân trong phần tên mục thì ta ấn phím Alt.

c. Thanh công cụ




Thanh này chứa các nút thể hiện một số lệnh thông dụng giúp cho người dùng có thể thao tác nhanh, biểu tượng trên mỗi nút đã phần nào nói lên được công dụng của nút đó. Để biết tên một nút, ta chỉ cần đưa con trỏ chuột lên trên nút đó, trong trường hợp chưa có chức năng này, ta phải thực hiện lệnh ToolsOptions…, khi đó xuất hiện hộp thoại sau.




Chọn lớp Interface, đánh dấu chọn vào mục Show Tool Tips, sau đó nháy nút Apply Globally.

d. Thanh ngữ cảnh




Đây là thanh có chứa các nút được sử dụng để thao tác trên các đối tượng khác nhau, chính vì thế mà ở mỗi một ngữ cảnh (tình huống) khác nhau, thanh ngữ cảnh cũng được thay đổi theo để phù hợp với ngữ cảnh tương ứng, chẳng hạn hình phía trên thể hiện trạng thái của thanh ngữ cảnh khi con trỏ nhập nằm tại một dòng lệnh nào đó của Maple và dưới đây là hình ảnh của thanh ngữ cảnh khi ta nháy chuột vào vùng vẽ đồ thị hàm số trong mặt phẳng (đồ thị hai chiều-2D).